Varroada Kimyasal Mücadele Nasıl Yapılır, Direnç Neden Gelişir?
Varroada kimyasal mücadele ancak ruhsatlı ürünle, etken madde değiştirilerek ve hasat takvimiyle uyumlu yapıldığında sürdürülebilir; aynı maddenin tekrarı akarda direnç geliştirir.
Ruhsatlı ürün zorunluluğu
Arıda kullanılacak veteriner tıbbi ürünlerin ruhsatlı olması gerekir. Ruhsat, ürünün arıda kullanımının değerlendirildiğini ve bal için bekleme süresinin belirlendiğini gösterir.
Ruhsatsız ürün, elden alınan karışım ya da başka hayvan türü için üretilmiş ilaç kullanmak hem koloniyi hem ürünü riske atar. Bu ders bilinçli olarak ticari ürün adı vermez; hangi ürünlerin ruhsatlı olduğu ve nasıl kullanılacağı için ruhsatlı ürünün kendi prospektüsü ve İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün yönlendirmesi esastır.
Direnç nasıl gelişir
Bir etken madde uygulandığında akarların çoğu ölür ama bir kısmı hayatta kalır. Hayatta kalanlar genellikle o maddeye daha dayanıklı olanlardır ve bir sonraki nesli onlar kurar.
Aynı madde yıllarca tekrarlandığında popülasyon giderek dayanıklı bireylerden oluşur. Bir noktadan sonra ürün etkisiz hale gelir. Arıcı bunu 'ilaç sahte çıktı' diye yorumlar; oysa olan şey dirençtir.
Direncin geliştiği bölgede aynı maddeyi kullanmaya devam etmek en pahalı hatadır: hem para harcanır hem akar yükü düşmediği için koloni kaybedilir.
Etken madde değiştirmek
Direnci geciktirmenin yolu farklı etki mekanizmasına sahip ürünleri dönüşümlü kullanmaktır. Burada kritik nokta ürün adının değil etken maddenin değişmesidir; farklı markalar aynı etken maddeyi taşıyabilir.
Bu yüzden kullanılan her ürünün etken maddesi kaydedilmelidir. Kayıt olmadan dönüşüm planlanamaz.
Kimyasal mücadeleyi tek başına kullanmak da direnci hızlandırır. Ölçüm, kültürel yöntemler ve yavrusuz dönem uygulamalarıyla birleştiğinde kimyasal baskı azalır ve ürünlerin ömrü uzar.
Bal hasadı ve kalıntı
Her ürünün bal için bir bekleme süresi vardır ve bu süre etikette yazar. Bekleme süresine uyulmadan alınan bal kalıntı taşıyabilir.
Kalıntı sadece denetim sorunu değildir. Balın satılabilirliği, alıcının güveni ve arıcının itibarı buna bağlıdır. Hasat edilecek ballı kat kovandayken kimyasal uygulama yapılmaz.
Doğru sıralama şudur: hasat, sonra değerlendirme ve gerekirse müdahale. Süreler ve bağlayıcı kurallar için ürünün prospektüsü ve resmî yönlendirme esastır.
Arılığın tamamını düşünmek
Tek kovana yapılan müdahale arılığı korumaz. Akar, sapık ve yağmacı arılarla kovandan kovana geçer; bir kovanın yüksek yükü komşularını da besler.
Bu yüzden değerlendirme arılık ölçeğinde yapılır. Aynı bölgedeki arıcıların birbirinden haberdar olması da mücadelenin başarısını doğrudan etkiler.
Sık Yapılan Hatalar
- Ruhsatsız ürün ya da elde hazırlanmış karışım kullanmak.
- Yıllarca aynı etken maddeyi tekrarlayıp direnci beslemek.
- Ürün adını değiştirip etken maddenin aynı olduğunu fark etmemek.
- Bekleme süresine uymadan bal hasat etmek.
- Arılıkta sadece bir bölüm kovana müdahale edip diğerlerini bırakmak.
Sık Sorulan Sorular
En olası sebep akarda o etken maddeye karşı direnç gelişmiş olmasıdır. Aynı maddeyi tekrarlamak yerine farklı etki mekanizmalı ruhsatlı bir ürüne geçmek gerekir; yönlendirme için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne danışılır.
Bu ders bilinçli olarak ürün adı ve doz vermez. Kullanılacak ürün ruhsatlı olmalıdır ve doz ürünün kendi prospektüsünde yazar. Mücadelenin senin bölgende hangi haftaya oturduğunu, hasatla çakışıp çakışmadığını Arılarım uygulamasında yörene göre görebilirsin.
Hasat edilecek ballı kat kovandayken kimyasal uygulama yapılmaz. Etiketteki bekleme süresi bunun için vardır ve bağlayıcıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 6.3Varroa ile MücadeleVarroada Organik Asitler Nasıl Çalışır?
Organik asitler varroaya karşı etkili olabilen ama etkinliği koloninin yavru durumuna ve dış koşullara aşırı bağlı olan araçlardır; uygulama ayrıntısı ruhsatlı ürünün prospektüsüne ve resmî yönlendirmeye bağlıdır.
Ders 6.7Varroa ile MücadeleYıllık Varroa Mücadele Takvimi Nasıl Kurulur?
İyi bir varroa takvimi sabit tarihler listesi değil, ölçüme ve koloninin durumuna bağlı karar noktaları dizisidir.
