Arıcılığa Nereden Başlanır: Koloni mi, Oğul mu, Paket Arı mı?
Arıcılığa başlarken üç yol vardır: hazır koloni almak, oğul almak veya paket arı almak. Yeni başlayan için en güvenlisi ilkbaharda alınmış, gelişmiş bir kolonidir.
Üç başlangıç yolu
Hazır koloni: içinde ana arısı, yavrusu ve balı olan çalışır durumda bir kovandır. En pahalı ama en güvenli seçenektir. Yeni başlayan, işleyen bir koloniyi gözlemleyerek öğrenir.
Oğul: koloninin doğal olarak ayrılmasıyla oluşan arı kümesidir. Ucuzdur ama sıfırdan yerleşir; peteğini örmesi, gelişmesi ve depolaması zaman alır. İlk yıl ürün beklenmemelidir.
Paket arı: ana arısı ve belirli miktarda işçi arısı bulunan, peteksiz bir başlangıç birimidir. Belirli koşullarda pratik olsa da yeni başlayan için en zor seçenektir.
Kaç kovanla başlanmalı
Tek kovanla başlanmaz. Sebebi öğrenmedir: tek koloni sorun yaşadığında normalin ne olduğunu karşılaştıracak bir ölçüt kalmaz. İki koloni, birbirinin ölçüsü olur.
Öte yandan çok sayıda kovanla başlamak da yanlıştır. İlk yıl öğrenme yılıdır; kovan sayısı arttıkça hata da çoğalır. Birkaç kovanla başlayıp ikinci yıl büyümek yaygın ve doğru yaklaşımdır.
Koloni alırken nelere bakılır
Yavru varlığı: peteklerde her yaştan yavru bulunması, ana arının çalıştığını ve koloninin sağlıklı olduğunu gösterir.
Yavru düzeni: yavruların sık ve düzenli oturması iyi bir işarettir. Dağınık ve boşluklu yavru düzeni sorun habercisidir.
Arı davranışı: kovan açıldığında panikleyen, aşırı saldıran ya da tersine hareketsiz kalan koloniden uzak durulmalıdır.
Petek durumu: eski, kararmış ve deforme petekler koloninin bakımsız olduğunu gösterir.
Belge: arıcılık kayıt sistemine kayıtlı bir işletmeden, usulüne uygun belgeyle alım yapılmalıdır.
Ne zaman alınır
En uygun zaman ilkbahardır. Koloni gelişme dönemindedir, önünde uzun bir sezon vardır ve yeni arıcının hata payı yüksektir.
Sonbaharda koloni almak risklidir: kışa girecek koloninin durumunu değerlendirmek deneyim ister, ve yanlış değerlendirilmiş bir koloni kışı çıkaramaz.
Başlamadan önce yapılacaklar
Arıcılık, kayıt ve belge gerektiren bir faaliyettir. Koloni almadan önce işletme kaydı, kovan numaralandırma ve nakil belgesi konularını öğrenmek gerekir.
Ayrıca yörendeki bir arıcıyla tanışmak, okunacak her kitaptan daha hızlı öğretir. Arıcılık büyük ölçüde usta-çırak ilişkisiyle aktarılan bir iştir.
Koloni, oğul ve paket arı ilanlarını Arılarım uygulamasındaki Pazar Yeri'nde bulabilirsin. İlanı verenin profiline ve paylaşımlarına bakabilir, satıcıyla doğrudan konuşabilirsin; tanımadığın kişiden alım yaparken bu geçmiş işine yarar.
Sık Yapılan Hatalar
- Tek kovanla başlamak.
- Sonbaharda, sezon biterken koloni almak.
- Belgesiz ve kayıtsız alım yapmak.
- İlk yıl bal beklemek, özellikle oğulla başlandıysa.
Sık Sorulan Sorular
Gelişmiş bir koloniyle ilkbaharda başlandıysa mümkündür. Oğulla başlandıysa beklenmemelidir; oğul o yılı yerleşmek ve güçlenmekle geçirir.
Zorunlu değildir. Kullanım izni alınmış bir alanda arılık kurulabilir; ancak yerleşim yerlerine mesafe ve konaklama izinleri konusunda mevzuata uymak gerekir.
Arı sokmasına karşı ciddi alerjisi olanlar için arıcılık riskli bir uğraştır. Başlamadan önce mutlaka bir hekime danışılmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 1.4Arıcılığa BaşlangıçArılık Yeri Nasıl Seçilir?
İyi bir arılık yeri güneş alan, rüzgârdan korunan, yakınında temiz su bulunan, ulaşımı kolay ve çevresinde yeterli nektar kaynağı olan yerdir.
Ders 1.5Arıcılığa BaşlangıçArıcılıkta İlk Yıl Ne Yapılır, Ne Yapılmaz?
İlk yıl ürün yılı değil öğrenme yılıdır; bu yılın hedefi bal almak değil, koloniyi sağlıklı biçimde kışa sokabilmektir.
Ders 1.2Arıcılığa BaşlangıçTürkiye'de Hangi Arı Irkları Var ve Hangisi Bana Uyar?
Türkiye, bal arısı genetik çeşitliliği bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biridir; ülkede birden fazla alt tür ve bunların yöresel ekotipleri bulunur.
