Kovanlar Arılıkta Nasıl Yerleştirilir?
İyi kurulmuş bir arılıkta kovanlar birbirinden ayırt edilebilir, arıcı her kovanın arkasına rahatça geçebilir ve arıların yanlış kovana girmesi (sürüklenme) en aza indirilmiştir.

Düzen neden önemli
Arılık düzeni estetik bir konu değildir. Kovanların yerleşimi arının yönünü bulmasını, hastalığın yayılma hızını ve senin çalışma hızını doğrudan etkiler.
Düzensiz arılıkta arıcı yorulur, yorulan arıcı kısa yoldan gider ve hata yapar. Bir kovanın arkasına geçebilmek için diğerini itmek zorunda kalıyorsan düzen yanlıştır.
Kovan aralığı ve sıra düzeni
Kovanlar arasında, iki yanından rahat çalışacak kadar boşluk bırakılır. Yan yana sıkışık dizilmiş kovanlar hem çalışmayı zorlaştırır hem arının yanlış kovana girmesini artırır.
Uzun ve düz tek sıra dizilim arı için en zor okunan düzendir. Küçük gruplar halinde, düzensiz aralıklarla ve farklı yönlere bakacak biçimde yerleştirmek arının kendi kovanını bulmasını kolaylaştırır.
Kovanlar doğrudan zemine konmaz. Yerden yükseltilmiş bir sehpa ya da altlık üzerinde durmaları rutubeti, karıncayı ve otu uzak tutar; ayrıca belini korur.
Uçuş deliğinin yönü
Uçuş deliğinin yönü seçilirken iki şey düşünülür: sabah güneşi ve hakim rüzgar. Sabah güneşi alan kovanda koloni gününe erken başlar. Uçuş deliğinin hakim rüzgara ve yağmurun geliş yönüne dönük olmaması istenir.
Uçuş deliğinin önü açık olmalıdır. Duvar, çalı ya da yığılmış malzeme arının iniş kalkışını zorlaştırır. Ayrıca kovanların önünde durup çalışmak arıyı gereksiz rahatsız eder; çalışma her zaman kovanın arkasından ya da yanından yapılır.
Sürüklenme sorunu
Sürüklenme, tarladan dönen arının kendi kovanı yerine komşu kovana girmesidir. Bütün arılıklarda bir miktar olur, sorun olan yoğun sürüklenmedir.
Sonuçları önemlidir: kenardaki kovanlar sürekli arı kaybeder, sıranın belirli yerlerindeki kovanlar aşırı güçlenir, koloni gücü karşılaştırmaları anlamsızlaşır. Daha kötüsü, sürüklenen arı zararlı ve hastalık etkenini de taşır.
Azaltmanın yolu kovanları arının ayırt edebileceği hale getirmektir: farklı renkler, farklı yönler, gruplar arası mesafe ve arılıkta arının işaret alabileceği ağaç, taş gibi belirgin noktalar.
Çalışma yolu ve depo
Arılıkta araç ya da el arabasıyla girilebilecek bir yol bırakmak, kat taşırken ve hasatta kazandırır. Yolu baştan planlamak, sonradan kovan taşımaktan kolaydır.
Boş kovan, kat ve ekipman arılıkta açıkta bırakılmaz. Açıkta duran petekli malzeme mum güvesini besler ve yağmacılığı başlatır. Kapalı ve kuru bir depo alanı arılık kurulumunun parçasıdır.
Su, gölge ve çevre
Koloninin sürekli suya ihtiyacı vardır. Arılığın yakınında güvenli bir su kaynağı yoksa arı komşunun havuzuna ya da su yalağına gider; bu hem koloni için risk hem komşuyla sorun demektir.
Yaz sıcağında gölge, kış ve ilkbaharda güneş istenir. Yaprağını döken ağaç bu iki isteği aynı anda karşıladığı için arılık çevresinde değerlidir. Çevre düzenlemesi bölgenin iklimine göre değişir, kendi yörene uyanı yerel deneyimden öğrenirsin.
Arılığını konumuyla Arılarım uygulamasına kaydedersen, o noktaya ait hava ve çiçeklenme bilgisi doğrudan sana gelir. Arılığı büyütürken ihtiyacın olacak kovan ve sehpa gibi malzemeleri de uygulamadaki Pazar Yeri'nden bulabilirsin.
Sık Yapılan Hatalar
- Kovanları uzun, düz ve sıkışık tek sıra halinde dizmek.
- Bütün kovanları aynı renge boyayıp arıya ayırt edecek hiçbir işaret bırakmamak.
- Kovanı doğrudan zemine oturtmak.
- Uçuş deliğinin önünü kapatmak ve çalışmayı kovanın önünde yapmak.
- Boş kat ve petekli malzemeyi arılıkta açıkta bırakmak.
Sık Sorulan Sorular
Kesin bir ölçü vermek yerine ölçütü şöyle koy: kovanın iki yanında rahatça durup çalışabiliyor, kat kaldırabiliyor ve arkasına geçebiliyor olmalısın. Arazi ve kovan sayın bu mesafeyi belirler.
Boya ahşabı dış koşullardan korur ve renk farkı arının kendi kovanını bulmasına yardım eder. Boyanın kovanın dış yüzeyinde kalması ve iç yüzeye uygulanmaması esastır. Kullanılacak boyanın uygunluğu için satıcıdan bilgi al, şüphede kalırsan bölgendeki uzmana danış.
Kovan yerinin değişmesi arının yönünü şaşırtır, bu yüzden düzen tercihen koloniler yerleşmeden, sezon başında kurulur. Sezon içinde zorunlu bir değişiklik gerekiyorsa yöntemi ve zamanlaması ayrı bir konudur; yaz bakımı dersinde yer değiştirme mantığına bakabilirsin.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 2.1Ekipman ve Arılık KurulumuHangi Kovan Tipini Seçmeliyim?
Modern arıcılık çerçeveli kovanla yapılır; Langstroth ve Dadant en yaygın iki tiptir, karakovan ise çerçevesi olmayan geleneksel kovandır ve koloniyi kontrol etmeye izin vermez.
Ders 2.5Ekipman ve Arılık KurulumuKovan ve Ekipman Neden ve Nasıl Dezenfekte Edilir?
Arılıkta hastalığın kovandan kovana geçmesinin en yaygın yolu arıcının kendisi ve kullandığı ekipmandır; bu yüzden dezenfeksiyon bir temizlik alışkanlığı değil, bir hastalık kontrolü yöntemidir.
