Balda Nem Oranı Neden Önemli?

Birinci sebep erken hasattır. Arı işini bitirmeden alınan bal, olması gerekenden fazla su içerir.

İkinci sebep ortam nemidir. Bal higroskopiktir, yani havadan nem çeker. Nemli bir ortamda açık bırakılan kap, süzme sırasında kapatılmayan ballaç ya da uzun süre kapaksız bekleyen dinlendirme kabı nemi yükseltir.

Üçüncü sebep ıslak ekipmandır. Yıkandıktan sonra tam kurutulmayan kova, kavanoz ve hortum ürüne doğrudan su karıştırır.

Nem gözle, elle ya da akışkanlığa bakarak tahmin edilemez. Ölçüm, bal için üretilmiş bir refraktometre ile yapılır. Cihaz, balın ışığı kırma özelliğinden su oranını okur.

Ölçümün güvenilir olması için cihazın kalibre edilmiş olması ve örneğin temsil edici alınması gerekir. Tek bir çerçeveden alınan örnek, partinin tamamını yansıtmayabilir.

Kararsız kaldığın çerçeveleri ayrı süzmek ve ayrı ölçmek iyi bir alışkanlıktır. Böylece nemi yüksek çıkan az miktardaki bal, sağlam partiyi bozmaz.

Satışa sunulacak balın nem değeri serbest değildir. Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği, bal için bir üst nem sınırı tanımlar ve bazı bal çeşitleri için farklı değerler öngörebilir.

Bu derste sayısal bir sınır yazılmaz, çünkü mevzuat metni güncellenebilir ve yanlış bir rakam üreticiyi doğrudan zarara sokar.

Geçerli sınırı ve çeşide göre farkları öğrenmek için Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği'nin resmî metnine ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın resmî kaynağına bakman gerekir.

İlk yapılacak iş o balı sağlam partiden ayırmaktır. Karıştırmak, sorunu çözmez, sağlam balı da riske sokar.

Nemi düşürmeye yönelik işlemler vardır ancak bunlar kontrolsüz yapıldığında balın yapısını bozar ve mevzuata aykırı bir ürün ortaya çıkarabilir. Uygulanacak yöntem ve sınır için gıda mühendisliği desteği ya da İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yönlendirmesi alınmalıdır.

Uzun vadeli çözüm işlem değil, hasat disiplinidir: mühürlenmeyi bekle, kuru bir günde çalış, kapları kapalı tut, ekipmanı kurut.

Nem sadece hasat gününün konusu değildir. Doldurulmuş ve kapatılmış bal bile, kapağı sızdırıyorsa ya da depo nemliyse zamanla su çekebilir.

Bu yüzden ambalajın sızdırmazlığı ve deponun kuruluğu ölçüm kadar önemlidir. Nemli bir bodrumda saklanan ürün, hasatta uygun çıkmış olsa da raf ömrü boyunca aynı kalmayabilir.

Petekli bal ve tam dolmamış kaplarda risk daha yüksektir, çünkü kap içinde kalan hava boşluğu nem alışverişini kolaylaştırır. Kapları ağzına yakın doldurmak ve kapağı sıkı kapatmak basit ama etkili bir önlemdir.