Aşırı Besleme Koloniye Ne Zarar Verir?
Aşırı besleme koloniyi güçlendirmez; yavru alanını daraltır, balın saflığını riske atar, kovan içinde nem ve hastalık baskısını artırır ve yağmacılığı tetikler.
Fazla besin neden sorun olur
Arı, kovana giren besini depolamak zorundadır. Depolayacak yer olarak da en yakın boş gözleri kullanır. Bu gözler çoğu zaman yavru alanının içindedir.
Bu yüzden aşırı besleme yavru alanını daraltır. Ana arı yumurtlayacak boş göz bulamaz, koloni gelişmesi gerektiği dönemde duraklar. Arıcı koloniyi güçlendirdiğini sanırken tam tersini yapmış olur.
Daralan yavru alanı ayrıca koloniyi sıkışmış hissettirir. Sıkışma hissi oğul eğilimini besler; beslemeyle geliştirilmek istenen koloni oğula yönelebilir.
Balın saflığı riski
Hasat edilecek ballık takılıyken verilen şurup, arı tarafından işlenip ballığa depolanabilir. Sonuçta süzülen ürün saf bal olmaz. Bu, tüketiciye karşı bir tağşiştir ve kabul edilemez.
Bu risk sadece kasıtlı uygulamada doğmaz. Beslemeyi zamanında bitirmemek ya da ballık takma zamanını yanlış hesaplamak da aynı sonucu verir.
Kural basittir: hasat edilecek bölüm kovanda takılıyken besleme yapılmaz. Besleme, hasat dönemiyle çakışmayacak biçimde planlanır.
Nem, küf ve hastalık baskısı
Fazla ve sulu besin kovan içindeki nemi artırır. Arı bu suyu uçurmak için ek çaba harcar; havalandırması zayıf bir kovanda nem petek yüzeyinde ve köşelerde birikir.
Nemli ortam küf için elverişlidir ve kovan böceği ile mum güvesi gibi zararlıların işini kolaylaştırır. İşlenmeden kalan besin de bu zararlılar için uygun bir ortam oluşturur.
Yoğun beslemeyle hızlandırılan yavru üretimi, koloniye yerleşmiş bazı zararlıların üremesini de hızlandırır. Besleme kararı bu yüzden zararlı takibinden ayrı düşünülmez.
Yağmacılık ve arı sağlığı
Besleme kokusu kovan dışına yayıldığında güçlü koloniler zayıf kovanlara saldırır. Yağmacılık bir kez başladığında durdurulması zordur ve zayıf koloniyi kısa sürede bitirebilir.
Yağmacılık ayrıca koloniler arasında hastalık etkeni taşınmasının en hızlı yollarından biridir. Bir kovandan diğerine geçen arı, taşıdığını da götürür.
Aşırı beslemenin arının kendisine de bir bedeli vardır. Gelen besini işlemek arıyı yorar; özellikle kışa girecek kuşağın yıpranmış olması, kış kayıplarını artıran sebeplerden biridir.
Doğru ölçü nasıl bulunur
Ölçüyü belirleyen şey verilen miktar değil, koloninin o anki ihtiyacıdır. Besleme kararı her zaman bir gözlemle başlar: peteklerde depo var mı, yavru alanı genişliyor mu, doğada kaynak ne durumda?
İhtiyaç kalktığında besleme de biter. Alışkanlıktan ya da 'zararı olmaz' düşüncesiyle sürdürülen besleme, bu dersteki bütün sorunların kaynağıdır.
Miktar ve sıklık bölgeye, mevsime ve koloninin gücüne göre değiştiği için bu derste sayısal bir ölçü verilmiyor. Kendi koşullarına uygun ölçüyü Arılarım uygulamasında, bölgene ve kovan sayına göre görebilirsin.
Sık Yapılan Hatalar
- Yavru alanını besinle doldurup ana arıya yumurtlayacak yer bırakmama.
- Hasat edilecek ballık takılıyken besleme yapma.
- İhtiyaç olmadığı hâlde alışkanlıktan beslemeye devam etme.
- Havalandırması zayıf kovanda sulu besini uzun süre verip nem biriktirme.
- Besleme sırasında dökülen şurubu temizlemeden bırakıp yağmacılığı davet etme.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Belli bir noktadan sonra fazla besin yavru alanını daraltır ve koloninin gelişimini yavaşlatır. Gücü belirleyen şey depo miktarı değil, üretilen genç arı sayısıdır.
Hasat edilecek ballık kovanda takılıyken besleme yapılırsa karışabilir. Bu yüzden besleme ile hasat dönemi asla çakıştırılmaz. Besleme, ballıklar alındıktan sonra planlanır.
Sabit bir ölçü yoktur; ihtiyaç koloninin gücüne, mevsime ve doğadaki kaynağa göre değişir. Peteklere bakarak ve kovanın ağırlığını hissederek karar verilir. Kendi bölgene uygun ölçüyü Arılarım uygulamasında görebilir, aynı yörede arıcılık yapanların ne yaptığını da oradan takip edebilirsin.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 5.2BeslemeHangi Şurup Ne Zaman Verilir?
Şurup, doğadaki nektarın yetmediği dönemlerde koloniye verilen bir karbonhidrat desteğidir; seyreltik şurup koloniyi geliştirmeye, koyu şurup ise kışlık rezervi tamamlamaya hizmet eder.
Ders 5.4BeslemeTeşvik Beslemesi Nedir, Ne Zaman Yapılır?
Teşvik beslemesi, koloniye doğada akım varmış izlenimi vererek ana arıyı yumurtlamaya ve koloniyi gelişmeye yönlendirmek için yapılan, az miktarda ve sık tekrarlanan bir beslemedir.
Ders 5.5BeslemeSonbaharda Besleme Nasıl Yapılır, Kışlık Rezerv Ne Kadar Olmalı?
Sonbahar beslemesinin amacı koloniyi doyurmak değil, kışı geçirecek rezervi arının işleyip mühürleyebileceği kadar erken tamamlamaktır.
