Teşvik Beslemesi Nedir, Ne Zaman Yapılır?
Teşvik beslemesi, koloniye doğada akım varmış izlenimi vererek ana arıyı yumurtlamaya ve koloniyi gelişmeye yönlendirmek için yapılan, az miktarda ve sık tekrarlanan bir beslemedir.
Amaç nedir
Teşvik beslemesinin amacı koloniyi doyurmak değildir. Amaç, kovana düzenli biçimde giren küçük bir besin akışıyla arıya doğada kaynak başladığı sinyalini vermektir.
Bu sinyali alan koloni yavru alanını genişletir, ana arı yumurtlamayı artırır. Böylece akım geldiğinde kovanda tarlacı olacak arı hazır bulunur. Bütün mesele bu zamanlamadır.
Teşvik ayrıca ana arı yetiştirme ve bölme gibi işlerden önce koloniyi hazırlamak için de kullanılır. Gelişme isteği uyanmış bir koloni bu işlere daha iyi cevap verir.
Nasıl çalışır
Teşvikte belirleyici olan verilen toplam besin değil, verilişin düzenidir. Az ve sık verilen besin akımı taklit eder; bir seferde çok vermek ise depolamaya yol açar ve teşvik etkisi yaratmaz.
Su oranı yüksek şurup bu iş için tercih edilir, çünkü nektara daha çok benzer. Kimi arıcı aynı etkiyi kekle ya da açılan bal peteğiyle de sağlar.
Verilecek kıvam ve sıklık, koloninin gücüne ve bölgenin koşullarına göre değişir. Bu derste sayısal bir ölçü verilmiyor, çünkü doğru ölçü senin yörene ve koloninin durumuna bağlı. Kendi yörene uygun kıvamı ve sıklığı Arılarım uygulamasında görürsün.
Erken teşvikin riski
Teşvik, koloniyi doğanın önüne geçirmek için kullanılırsa tehlikeli olur. Kovanda yavru artar ama dışarıda hâlâ kaynak yoktur; koloni kendi deposunu hızla tüketir.
Artan yavru koloninin ısıtma yükünü de büyütür. Soğuk bir dönemin geri gelmesi hâlinde arı yavruyu ısıtamayabilir; yavru üşür ve koloni ağır zarar görür.
Erken teşvik ayrıca koloniyi arıcıya bağımlı hâle getirir. Bir kez başlatılan gelişme, doğada kaynak çıkana kadar beslemeyle sürdürülmek zorunda kalır. Ara verilirse koloni durur ve gerilemeye başlar.
Zamanlama neye göre belirlenir
Doğru zamanı belirleyen şey takvim değil, doğadaki kaynağın ne zaman başlayacağıdır. Teşvik, ilk ciddi akımdan geriye doğru sayılarak planlanır; amaç akım başladığında tarlacı arının hazır olmasıdır.
Bu geri sayım arının gelişim süresine dayanır. İşçi arı yumurtadan 21 günde ergin olur ve ergin çıktıktan sonra tarlacılığa geçmesi için bir süre daha geçer. Teşvikin akımdan belirgin biçimde önce başlaması bu yüzdendir.
Akımın ne zaman başlayacağı ise tamamen yörene bağlıdır. Yükseklik ve iklim farkı bu tarihi haftalarca kaydırır. Kendi bölgendeki akım takvimini bilmeden teşvik zamanlaması yapmak tahminden ibaret kalır.
Hangi kolonide yapılır
Teşvik sağlıklı, anası çalışan ve gelişmeye yatkın kolonilerde anlamlıdır. Anasız ya da sorunlu bir koloniye teşvik yapmak sonuç vermez.
Koloninin zararlı yükü de göz önünde tutulur. Yavru üretimini hızlandırmak, kolonideki bazı zararlıların üremesini de hızlandırır. Bu yüzden teşvik, zararlı takibinden bağımsız düşünülmez.
Teşvik yaparken yağmacılık riski artar. Besleme kovan içinden yapılmalı, dökülmemeli ve arı uçuşunun azaldığı saatler tercih edilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Teşviki doğadaki akımdan bağımsız, sabit bir takvime göre başlatma.
- Teşvik adı altında bir seferde çok besin verip depolamaya yol açma.
- Soğuk geri dönebilecekken koloniyi yavru üretmeye zorlama.
- Başladığın teşviki, doğada kaynak çıkmadan yarıda kesme.
- Anasız ya da sağlık şüphesi olan koloniye teşvik yaparak sorunu erteleme.
Sık Sorulan Sorular
Şart değil. Doğal kaynağı erken ve güçlü başlayan bölgelerde koloni kendiliğinden gelişir. Teşvik, akıma hazırlıklı girmek isteyen ya da gelişimi geciken kolonileri olan arıcı için bir araçtır.
Kesin bir tarih vermek doğru olmaz. Başlangıç, bölgendeki ilk ciddi akımdan geriye doğru hesaplanır ve bu tarih yükseklik ile iklime göre haftalarca değişir. Kendi yörendeki zamanlamayı yakınındaki arıcılardan ve İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden öğrenmelisin.
İkisi farklı iş görür. Su oranı yüksek şurup akım sinyali verir, kek ise protein açığını kapatır. Doğada polen varsa şurup yeterli olabilir; polen de yoksa ikisi birlikte düşünülür.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 5.2BeslemeHangi Şurup Ne Zaman Verilir?
Şurup, doğadaki nektarın yetmediği dönemlerde koloniye verilen bir karbonhidrat desteğidir; seyreltik şurup koloniyi geliştirmeye, koyu şurup ise kışlık rezervi tamamlamaya hizmet eder.
Ders 5.3BeslemeKek ve Protein Takviyesi Ne Zaman Gerekir?
Kek, doğada polen bulunmayan ya da yetersiz olduğu dönemlerde koloniye protein sağlamak için verilen bir takviyedir; polen varken verilmesi genellikle gereksizdir.
Ders 5.6BeslemeAşırı Besleme Koloniye Ne Zarar Verir?
Aşırı besleme koloniyi güçlendirmez; yavru alanını daraltır, balın saflığını riske atar, kovan içinde nem ve hastalık baskısını artırır ve yağmacılığı tetikler.
