Arı Doğada Neyle Beslenir?
Koloninin doğal besini iki ayaktan oluşur: enerjisini nektardan ve baldan, protein ile vitaminini polenden ve polenin fermente hâli olan arı ekmeğinden alır.
İki temel ihtiyaç
Arının besin ihtiyacı iki başlıkta toplanır. Enerji için karbonhidrat, büyüme ve yavru üretimi için protein gerekir. Bu ikisi birbirinin yerine geçmez; biri varken diğeri yoksa koloni gelişemez.
Karbonhidrat kaynağı nektardır. Arı nektarı toplar, işler ve bal hâline getirerek depolar. Bal, koloninin kaynaksız dönemleri geçirmesini sağlayan enerji deposudur.
Protein kaynağı polendir. Bakıcı arılar polenle beslenir, yavruyu besleyecek salgıyı üretir. Polensiz bir kolonide yavru üretimi kısa sürede durur; bal olsa bile koloni büyümez.
Polen ve arı ekmeği
Arı, çiçekten topladığı poleni bacaklarındaki sepetlerde taşır ve petek gözüne basar. Üzerine bir miktar bal ve salgı ekleyip kapatır. Gözde başlayan fermantasyon polenin dayanıklılığını ve sindirilebilirliğini artırır.
Bu işlenmiş hâle arı ekmeği denir. Koloninin protein deposu budur ve yavru alanının hemen çevresinde, ulaşılabilir bir kuşakta tutulur. Peteklerde renkli, parlak görünen dolu gözler bu depodur.
Polen çeşitliliği kalite demektir. Tek bir bitkiden gelen polen bazı besin ögeleri bakımından yetersiz kalabilir. Çevresinde farklı türlerin bulunduğu bir arılık, koloniye daha dengeli bir protein sağlar.
Koloninin beslenme döngüsü
Koloni yıl boyunca aynı ihtiyacı duymaz. Yavru üretiminin arttığı dönemde polen tüketimi zirveye çıkar; kaynağın bol olduğu dönemde ise depolama öne geçer ve bal biriktirilir.
Kaynağın kesildiği dönemlerde koloni kendi deposundan yer. Bu dönemde yavru üretimi kendiliğinden azalır; bu bir sorun değil, koloninin kendini ayarlamasıdır.
Döngünün takvimi bölgeye göre değişir. Yükseklik, iklim ve bitki örtüsü farkı akım dönemlerini haftalarca kaydırır. Kendi yörendeki kaynak takvimini bilmek, besleme kararlarının tamamının temelidir.
Besin stresi kovanda nasıl görünür
İlk işaret yavru alanında görülür. Yavru alanı daralır, ana arı yumurtlamayı azaltır ve peteğin kenarlarındaki boş alan genişler. Koloni kendini küçültmeye başlar.
İleri aşamada arılar açık larvayı çekip atar. Kovan önünde atılmış larva görmek, ağır besin stresinin görünür işaretidir. Aynı dönemde arı sinirlenir ve komşu kovanlara yönelen yağmacılık artar.
Kovanın ağırlığı da bilgi verir. Arka kenarından hafifçe kaldırıldığında beklenenden hafif gelen kovan, deponun azaldığını söyler. Bu basit alışkanlık peteği hiç açmadan çok şey öğretir.
Doğal besin her zaman önceliklidir
Koloninin en iyi besini kendi topladığıdır. Arıcının müdahalesi, doğal kaynağın yetmediği ya da kesildiği dönemler için bir tamamlayıcıdır; kalıcı bir düzen değildir.
Bu yüzden arılık yeri seçimi bir besleme kararıdır. Çevresinde farklı dönemlerde çiçeklenen bitkiler bulunan bir yer, koloniyi yapay desteğe daha az muhtaç bırakır.
Suya erişim de bu tabloya dahildir. Arı, yavru beslemek ve kovanı serinletmek için düzenli su taşır. Yakında temiz ve güvenli bir su kaynağı yoksa bunu arıcının sağlaması gerekir.
Sık Yapılan Hatalar
- Kolonide bal var diye protein ihtiyacını göz ardı etme.
- Tek bir bitkiye dayanan bir alanda çeşitlilik olmadığını hesaba katmadan koloni sayısını artırma.
- Kovanı hiç tartmadan ya da kaldırıp ağırlığına bakmadan sezonu geçirme.
- Kovan önünde atılmış larva gördüğünde bunu önemsiz sayma.
- Arılığın yakınında güvenli su kaynağı olmadığı hâlde su ihtiyacını görmezden gelme.
Sık Sorulan Sorular
İkisi de karbonhidrat kaynağıdır ama bal, içeriği ve arının işlemesiyle oluşmuş doğal bir besindir. Şurup yalnızca enerji sağlar, protein içermez. Doğal besin varken yerine şurup koymak koloninin lehine değildir.
Toplanan polenin bir kısmı alındığında koloninin protein girdisi azalır. Kullanım süresi ve dönemi koloninin durumuna göre ayarlanmalı, yavru üretiminin yoğun olduğu dönemde dikkatli olunmalıdır. Tuzağın hangi dönemde ne kadar takılacağını Arılarım uygulamasında kendi bölgene göre görebilirsin.
Kovanın arka kenarını hafifçe kaldırıp ağırlığını hissetmek en hızlı yoldur. Buna ek olarak peteklerdeki bal ve arı ekmeği kuşağına bakılır. Yavru alanının daralması da besin stresinin erken işaretidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 5.2BeslemeHangi Şurup Ne Zaman Verilir?
Şurup, doğadaki nektarın yetmediği dönemlerde koloniye verilen bir karbonhidrat desteğidir; seyreltik şurup koloniyi geliştirmeye, koyu şurup ise kışlık rezervi tamamlamaya hizmet eder.
Ders 5.3BeslemeKek ve Protein Takviyesi Ne Zaman Gerekir?
Kek, doğada polen bulunmayan ya da yetersiz olduğu dönemlerde koloniye protein sağlamak için verilen bir takviyedir; polen varken verilmesi genellikle gereksizdir.
Ders 5.4BeslemeTeşvik Beslemesi Nedir, Ne Zaman Yapılır?
Teşvik beslemesi, koloniye doğada akım varmış izlenimi vererek ana arıyı yumurtlamaya ve koloniyi gelişmeye yönlendirmek için yapılan, az miktarda ve sık tekrarlanan bir beslemedir.
