Kek ve Protein Takviyesi Ne Zaman Gerekir?
Kek, doğada polen bulunmayan ya da yetersiz olduğu dönemlerde koloniye protein sağlamak için verilen bir takviyedir; polen varken verilmesi genellikle gereksizdir.

Protein neden ayrı bir konu
Şurup enerji verir ama yavru büyütmez. Yavru üretimi için bakıcı arıların protein alması gerekir ve bunun doğal kaynağı polendir. Polen yoksa koloni bal içinde otursa bile büyüyemez.
Kek bu boşluğu doldurmak için kullanılır. İçeriğinde protein kaynağı ve arının kabul etmesini sağlayan bir karbonhidrat bileşeni bulunur; kıvamı, arının petek arasında tüketebileceği yumuşaklıkta olur.
Kek doğal polenin tam karşılığı değildir. Polenin çeşitliliği ve içerdiği iz bileşenler yapay bir karışımla birebir taklit edilemez. Bu yüzden kek bir yedek çözümdür, kalıcı bir düzen değildir.
Polen yetersizliği nasıl anlaşılır
İlk bakılacak yer peteklerdeki arı ekmeği kuşağıdır. Yavru alanının çevresinde renkli, dolu gözlerden oluşan bir kuşak yoksa protein deposu tükeniyor demektir.
İkinci işaret kovan girişindedir. Bacağında polen yüküyle dönen arı sayısı belirgin biçimde azalmışsa doğada polen kaynağı zayıflamıştır. Bu gözlem peteği açmadan yapılabilir.
Üçüncü işaret yavrunun kendisidir. Açık larvanın az sulu ve cılız görünmesi, yavru alanının beklenenin aksine daralması protein sıkıntısını düşündürür. Bu belirtilerin başka sebepleri de olabilir; tek başına yorumlanmaz.
Kek ne zaman anlamlıdır
Kek, doğada polen kaynağı bulunmadığı ve koloninin yine de yavru üretmesi gerektiği dönemlerde anlamlıdır. Kışın sonuna doğru gelişmeye başlayan ancak dışarıda henüz kaynak bulamayan koloniler tipik örnektir.
Uzun süren yağışlı ya da kurak dönemlerde de arı dışarı çıkamaz veya çıksa da kaynak bulamaz. Böyle bir sıkışıklıkta kek koloninin duraklamasını önleyebilir.
Ana arı yetiştiriciliğinde ve yeni kurulan bölmelerde de protein desteği işe yarar. Bakıcı arı ihtiyacının yüksek olduğu bu durumlarda kek, gelişimi hızlandırır.
Kek ne zaman gereksizdir
Doğada polen akımı varken kek vermek gereksizdir. Koloni kendi topladığı poleni tercih eder, kek çoğu zaman el değmeden kalır ve küflenerek kovan içinde bir sorun kaynağına dönüşür.
Kışın derin dönemde, koloninin yavru üretmediği ve salkım hâlinde durduğu bir aşamada protein takviyesi de anlamsızdır. Bu dönemde koloninin ihtiyacı protein değil, ulaşabildiği enerji deposudur.
Zayıf ya da sorunlu bir koloniyi kekle güçlendirmeye çalışmak da yanlış bir beklentidir. Anasızlık, hastalık şüphesi ya da ağır zararlı yükü varsa önce o sorun ele alınır.
Miktar ve içerik konusunda ne yapmalı
Bu derste kek için sayısal bir miktar ya da içerik oranı verilmiyor. Doğru miktar koloninin gücüne, dönemin uzunluğuna ve bölgedeki kaynak durumuna göre değişir; herkese uyan bir reçete yoktur.
Genel yaklaşım, koloninin belirli bir sürede tüketebileceğinden fazlasını kovanda bırakmamaktır. Tüketilmeden kalan kek kurur, küflenir ve kovan böceği ile mum güvesi için uygun bir ortam oluşturur.
Kendi koşullarına uygun miktarı ve içeriği Arılarım uygulamasında bulursun; bölgeni ve koloni sayını girdiğinde ölçü senin arılığına göre hesaplanır. Hazır ürün kullanacaksan ayrıca etiketindeki kullanım bilgisine uymak gerekir.
Kek verdiğin tarihi kovan defterine işlersen, koloninin buna nasıl cevap verdiğini bir sonraki kontrolde karşılaştırabilirsin. Hazır kek ve besleme ürünü ilanlarını Arılarım uygulamasındaki Pazar Yeri'nde bulabilirsin.
Sık Yapılan Hatalar
- Doğada polen akımı varken alışkanlıktan kek verme.
- Kovanda tüketilmeyen keki uzun süre bırakıp küflenmesine izin verme.
- Anasız ya da sağlık şüphesi olan koloniyi kekle düzelteceğini sanma.
- Keki yavru alanından uzağa koyup arının ulaşmasını zorlaştırma.
- Kaynağı belirsiz polen kullanarak koloniler arasında hastalık taşıma riski yaratma.
Sık Sorulan Sorular
İkisi farklı ihtiyaca cevap verir. Şurup enerji, kek protein sağlar. Kolonide bal var ama arı ekmeği yoksa protein gerekir; depo boşalmışsa enerji gerekir. Hangisinin eksik olduğunu peteklere bakarak anlarsın.
Doğru miktar koloninin gücüne, dönemin uzunluğuna ve bölgenin kaynak durumuna göre değişir. Sabit bir sayı vermek yanıltıcı olur. Kendi koşulların için geçerli miktarı Arılarım uygulamasında görebilirsin.
Kaynağı belli, kendi sağlıklı kolonilerinden gelen polen kullanılabilir. Kaynağı bilinmeyen polen ise koloniler arasında hastalık etkeni taşıma riski oluşturur. Bu riski göze almamak, biyogüvenliğin temel kurallarından biridir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 5.1BeslemeArı Doğada Neyle Beslenir?
Koloninin doğal besini iki ayaktan oluşur: enerjisini nektardan ve baldan, protein ile vitaminini polenden ve polenin fermente hâli olan arı ekmeğinden alır.
Ders 5.2BeslemeHangi Şurup Ne Zaman Verilir?
Şurup, doğadaki nektarın yetmediği dönemlerde koloniye verilen bir karbonhidrat desteğidir; seyreltik şurup koloniyi geliştirmeye, koyu şurup ise kışlık rezervi tamamlamaya hizmet eder.
Ders 5.4BeslemeTeşvik Beslemesi Nedir, Ne Zaman Yapılır?
Teşvik beslemesi, koloniye doğada akım varmış izlenimi vererek ana arıyı yumurtlamaya ve koloniyi gelişmeye yönlendirmek için yapılan, az miktarda ve sık tekrarlanan bir beslemedir.
