Küçük Kovan Böceği ve Mum Güvesinden Nasıl Korunulur?
Küçük kovan böceği ve mum güvesi güçlü kolonilere değil, zayıflamış kolonilere ve boş bırakılmış depolanmış peteklere musallat olur; bu yüzden mücadelenin esası koloni gücü ve depo hijyenidir.
İkisi de fırsatçıdır
Bu iki zararlının ortak yanı, sağlıklı ve kalabalık bir koloniyle baş edememeleridir. İşçi arılar kovanı sürekli devriye gezer, yabancı bireyi kovar, larvayı temizler ve peteği kontrol altında tutar.
Sorun, koloninin bu işi yapamaz hale geldiği anda başlar. Nüfusu düşmüş, ana arısız kalmış ya da hastalıkla uğraşan bir koloni, peteğinin tamamını koruyamaz ve boş kalan alanlar zararlıya açılır.
Bu yüzden bu iki zararlıyı 'gelirse mücadele ederim' diye düşünmek yanlıştır. Onlar sebep değil, çoğu zaman sonuçtur; asıl sebep koloninin zayıflamasıdır.
Mum güvesi ve depolanmış petek
Mum güvesinin larvası petek üzerinde galeri açarak ilerler; arkasında ipeksi ağlar ve dökülmüş artık bırakır. Ağır durumda petek kullanılamaz hale gelir.
En sık zarar gördüğü yer kovan değil, depodur. Süzümden sonra kaldırılan ya da yedek tutulan petekler, koloninin koruması olmadığı için savunmasızdır. Özellikle yavru yetiştirilmiş, koyu renkli petekler daha çok tercih edilir.
Depoda alınacak önlemler basittir ama düzen ister: petekler temiz ve kuru saklanır, hava dolaşımı sağlanır, karanlık ve sıcak bir köşede yığın halinde unutulmaz, düzenli aralıklarla kontrol edilir.
Küçük kovan böceği
Küçük kovan böceği, kovan içinde çoğalabilen ve larvaları petekte ilerleyen bir zararlıdır. Yoğunlaştığında bal bozulur, petek kirlenir ve koloni kovanı terk edebilir.
Yetişkin böcek kovanın karanlık ve sıkışık köşelerine, çerçeve altlarına ve dip tahtasına saklanma eğilimindedir. Arıcı çoğu zaman onu kovan açıldığında hızla kaçarken görür.
Bu zararlı, ülkeler arası malzeme ve koloni hareketiyle taşınabilen bir tür olduğu için resmî izlemeye konu olabilir. Arılığında alışılmadık bir böcek yoğunluğu görürsen kendi kararınla uğraşmak yerine İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne başvur.
Güçlü koloni en iyi savunmadır
Arıcının en etkili aracı, koloninin kaplayabileceğinden fazla petek vermemektir. Arı sayısına göre fazla gelen boş petek, koloninin koruyamayacağı bir alan yaratır.
Mevsim sonunda kovanı arıya göre daraltmak, boş çerçeveleri depoya almak ve zayıf kolonileri gözden geçirmek bu yüzden önemlidir.
İkinci araç düzendir. Kovan dibinde biriken mum kırıntısı, arılık çevresinde bırakılan petek parçası ve bal bulaşmış malzeme, zararlı için davetiyedir.
Depo düzeni
Depoyu bir malzeme yığını değil, çalışan bir alan gibi düşün. Petekler yıl, kovan ve durumuna göre ayrılırsa hem takip kolaylaşır hem de sorunlu petek erken ayıklanır.
Depoya giren petek önce temizlenir; bal bulaşığı, mum kırıntısı ve ölü arı bırakılmaz. Nemli petek depolamak, hem zararlı hem küf açısından risk yaratır.
Kontrol aralığı belirlemek işi kolaylaştırır. Depoyu düzenli aralıklarla gözden geçiren arıcı sorunu başlangıçta yakalar; unutulan depo genellikle sezon başında kötü bir sürprizle açılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Koloninin kaplayamayacağı kadar çok petek vermek.
- Süzümden çıkan petekleri temizlemeden ve kurutmadan depoya yığmak.
- Depoyu sezon boyunca hiç açıp kontrol etmemek.
- Arılık çevresinde bal bulaşmış petek parçası ve malzeme bırakmak.
- Zayıflayan koloniyi zararlı gelene kadar fark etmemek.
Sık Sorulan Sorular
Güçlü ve kalabalık koloniler peteği kendileri temiz tutar, bu yüzden yoğun bir zarar beklenmez. Sorun genellikle koloni zayıfladığında ya da petek depoda korumasız kaldığında ortaya çıkar.
Burada bir madde adı ya da uygulama tarif edilmez; gıda güvenliği açısından riskli olabilir. Doğru yol fiziksel düzendir: temiz, kuru, havalanan ve düzenli kontrol edilen depo. Kullanılabilecek ruhsatlı bir uygulama olup olmadığını İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne sorman gerekir.
Fotoğrafını çek, kovanı kapat ve o kovandan başka kovana malzeme taşıma. Ardından İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne başvur. Tanımlama ve gerekiyorsa alınacak önlem resmî yolla belirlenir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 7.7Arı Hastalıkları ve ZararlılarıArılığa Hastalık Girmesi Nasıl Önlenir?
Arılıkta biyogüvenlik, hastalık çıktıktan sonra uygulanan bir işlem değil, alet temizliği, malzeme takasından kaçınma, yeni koloniyi ayrı tutma ve kayıt tutma alışkanlıklarından oluşan sürekli bir düzendir.
