Koloninin Güçlü mü Zayıf mı Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Koloni gücü arı sayısıyla değil, arının kapladığı çerçeve sayısı ve yavru alanının büyüklüğüyle ölçülür; bu iki ölçüt koloninin bugününü ve birkaç hafta sonrasını birlikte gösterir.
Güç neden bir sayı değildir
Kovandaki arıyı saymak mümkün değildir ve gerekli de değildir. Arıcılıkta güç, karşılaştırılabilir bir gözlemdir: koloni geçen kontrole göre nerede, arılıktaki diğer kolonilere göre nerede.
Bu yüzden gücün ölçüsü mutlak değil görecelidir. Aynı gözlemi aynı biçimde tekrar yapmak, tek seferlik ayrıntılı bir inceleme yapmaktan daha değerlidir.
Karşılaştırmanın adil olması için koşulların benzer olması gerekir. Aynı arılıkta, yakın saatlerde ve benzer havada yapılan gözlemler karşılaştırılabilir; farklı günlerin izlenimi yanıltır.
Arılı çerçeve sayısı
En pratik ölçüt, arının iki yüzünü de kapladığı çerçeve sayısıdır. Kapağı açtığında çerçeve aralarından kaç boşluğun arıyla dolu olduğuna bakmak yeterli bir ilk okumadır.
Bu sayıyı her kontrolde kaydet. Değerin kendisi değil, yönü önemlidir: artıyor mu, duruyor mu, azalıyor mu. Duran ya da gerileyen koloni her zaman bir soru işaretidir.
Bu sayıyı okurken mevsimi de hesaba kat. Aynı çerçeve sayısı gelişme döneminde yeterli sayılırken, akım öncesinde geride kalmış bir koloniyi gösterebilir.
Yavru alanı
Yavru alanı koloninin geleceğidir. Bugünkü arı sayısı geçmiş haftaların, bugünkü yavru alanı ise gelecek haftaların göstergesidir. İkisi birlikte okunur.
Bakılacak şey alanın büyüklüğü kadar düzenidir. Sıkı, kesintisiz ve düzgün kapalı bir yavru alanı iyi çalışan bir ana arıyı gösterir. Dağınık, boşluklu, çökük ya da delinmiş kapaklar dikkat gerektirir.
Bir belirtiyi görüp hastalık adı koymak arıcının işi değildir. Kötü koku, dağınık ve çökük kapaklar, larvanın rengi ve kıvamındaki bozulma gibi durumlarda İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne başvurulur; teşhis numunenin resmî yolla incelenmesiyle konur.
Besin ve alan durumu
Güç değerlendirmesi besinden bağımsız yapılamaz. Peteklerde bal ve polen var mı, yavru alanının kenarında besin kuşağı görünüyor mu; bunlar koloninin devam edebilirliğini gösterir.
Alan darlığı da güçle ilgilidir. Arı mevcut hacmi doldurmuşsa ve doğada kaynak varsa büyüme yer sıkıntısına takılır; koloni gücünü ölçerken bu tıkanıklığı da görmek gerekir.
Besin darlığı çoğu zaman güç düşüşünden önce gelir. Rezervi azalan koloni önce yavru büyütmeyi kısar; bunu fark edersen gücün düşmesini beklemeden karar verebilirsin.
Kovan dışından okuma
Uçuş deliğindeki trafik yoğunluğu, kolonileri birbiriyle karşılaştırmanın en hızlı yoludur. Aynı arılıkta, aynı saatte, benzer koşullarda belirgin biçimde sönük kalan kovan işaretlenir ve kontrol listesine alınır.
Bacaklarda polen taşınması aktif yavru büyütmenin işaretidir. Uçuş deliği önündeki ölü arı, atılmış yavru ve tuhaf kalıntılar da not edilir.
Kovanın ağırlığını arkadan hafifçe kaldırarak hissetmek, besin durumu hakkında kaba ama işe yarar bir fikir verir. Bu yöntem kovanı açmadan uygulanabildiği için sık kullanılır.
Kaydetmeden ölçüm olmaz
Güç okuması ancak kaydedilirse anlam kazanır. Tarih, arılı çerçeve sayısı, yavru alanı hakkında kısa bir not ve yaptığın işlem yeterlidir.
İkinci sezonda bu kayıtlar senin kendi referansın olur. Geçen yıl aynı dönemde kolonilerin nerede olduğunu bilmek, bu yıl neyi erken yapman gerektiğini söyler.
Sık Yapılan Hatalar
- Koloni gücünü tek bir kontrolde, karşılaştırma yapmadan değerlendirmek.
- Sadece arı yoğunluğuna bakıp yavru alanına hiç bakmamak.
- Gücü ölçerken besin durumunu hesaba katmamak.
- Gördüğün yavru bozukluğuna kendi kendine hastalık adı koymak.
- Kontrol sonuçlarını kaydetmeyip hafızaya güvenmek.
Sık Sorulan Sorular
Yaygın yöntem güçlü koloniden kapalı yavrulu çerçeve vererek desteklemektir, ancak bu yalnızca veren kovanın sağlığından eminsen yapılır. Zayıflığın sebebini bulmadan destek vermek sorunu erteler; ana arı, besin ve zararlı yükü sırayla kontrol edilir.
Kışa zayıf giren kolonilerde birleştirme yaygın bir yaklaşımdır. Karar verirken zayıflığın sebebine bakılır; hastalık şüphesi varsa birleştirme yapılmaz, çünkü sorunu iki kovana yayarsın.
Kaba bir fikir verir ve kovanı açmadan yapılabildiği için değerlidir. Ancak tek başına yeterli değildir; ağırlık besin dışında petek ve nemden de gelir. Şüphe varsa içeriden doğrulanır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 3.1Koloni Yönetimi ve Aylık BakımKovan Ne Zaman, Ne Sıklıkta ve Nasıl Açılır?
Kovan, açmadan önce cevabı bilinen bir sorun ya da yapılacak belirli bir iş varsa açılır; amaçsız açılan her kovan koloniyi geriletir.
Ders 3.3Koloni Yönetimi ve Aylık Bakımİlkbaharda Koloniye Ne Yapılır?
İlkbahar bakımının amacı koloniyi akım dönemine güçlü ve sağlıklı biçimde ulaştırmaktır; işin zamanı takvimden değil, havanın ısınıp arının düzenli uçmaya başlamasından okunur.
Ders 3.6Koloni Yönetimi ve Aylık BakımKoloni Yönetiminde En Sık Hangi Hatalar Yapılır?
Koloni kayıplarının çoğu bilgi eksikliğinden değil, doğru bilinen bir işin yanlış zamanda, yanlış ölçüde ya da yanlış gerekçeyle yapılmasından kaynaklanır.
