Suni Oğul Nasıl Yapılır, Koloni Nasıl Bölünür?
Suni oğul, koloninin doğal oğul isteğini arıcının eline almasıdır: güçlü bir koloniden arı, yavru ve besin ayrılarak yeni bir koloni kurulur ve bu iş zamanı, yeri ve ölçüsü arıcı tarafından belirlenerek yapılır.
Suni oğul nedir
Suni oğul, güçlü bir koloniden bir parça alıp ayrı bir kovanda yeni koloni kurmaktır. Alınan parça genellikle kapalı yavru, üzerindeki genç arı ve yeterli besinden oluşur. Yeni koloniye ya hazır bir ana verilir ya da kendi anasını yetiştirmesi beklenir.
Doğal oğuldan farkı kontroldür. Doğal oğulda zamanı, gücü ve gideceği yeri koloni belirler; suni oğulda bunları arıcı belirler. Kayıp riski böylece azalır.
Bölme, aynı işin farklı ölçekteki adıdır. Bir koloniyi ikiye ayırmak da, birkaç güçlü koloniden alınan çerçevelerle yeni bir koloni kurmak da bu başlık altındadır.
Neden yapılır
İlk sebep koloni sayısını artırmaktır. Arılığını büyütmek isteyen arıcı için en ekonomik yol, mevcut kolonilerinden çoğalmaktır.
İkinci sebep oğulu önlemektir. Oğul hazırlığına girmiş bir koloniyi bölmek, koloninin çoğalma isteğini karşılar ve arının kaçmasını engeller. Bu yönüyle suni oğul bir yönetim aracıdır.
Üçüncü sebep kayıp telafisidir. Kıştan çıkan koloni sayısı düştüyse, güçlü kalanlardan bölerek sayıyı yeniden dengelemek mümkündür. Sonuç, aynı yıl daha az bal ama daha çok koloni olur; bu bilinçli bir tercihtir.
Nasıl planlanır
Planlama üç soruyla başlar: yeni koloninin anası nereden gelecek, hangi koloniden ne kadar alınacak ve yeni kovan nereye konacak. Bu üç soru cevaplanmadan bölme yapılmaz.
Ana kaynağı hazır bir ana, olgun bir ana yüksüğü ya da koloninin kendi yetiştireceği ana olabilir. Her seçenek farklı bir bekleme süresi getirir; hazır ana en kısa, kendi yetiştirme en uzun yoldur.
Yeni kovanın yeri de sonucu etkiler. Aynı arılıkta yakın bir yere konan bölmenin tarlacı arısı eski yerine döner; bunu hesaba katmadan yapılan bölme beklenenden zayıf kalır. Bölmenin ilk günlerinde arının azalması bu yüzden şaşırtıcı olmamalıdır.
Hangi koşulda yapılmaz
Ana koloni yeterince güçlü değilse bölme yapılmaz. İki zayıf koloni elde etmek, bir güçlü koloniden daha kötüdür ve genellikle her ikisi de kaybedilir.
Doğada kaynak yoksa ve hava çiftleşmeye elverişli değilse bölme ertelenir. Kaynaksız dönemde kurulan bölme hem beslemeye muhtaç kalır hem de yeni anası çiftleşemez. Kışa yakın dönemde yapılan bölme de aynı sebeple risklidir; yeni koloninin kışa girecek gücü ve rezervi toplayacak zamanı kalmaz.
Kolonide bir sağlık şüphesi varsa bölme yapılmaz. Çerçeve taşımak, olası bir etkeni sağlıklı koloniye taşımak anlamına gelir. Böyle bir şüphede önce İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne başvurulur, işlem sonucuna göre planlanır.
Bölme sonrası takip
Bölmeden sonraki ilk iş, yeni koloninin anasının işlediğini doğrulamaktır. Bunun için beklemek gerekir; erken ve sık kontrol kabulü bozar.
İkinci iş besindir. Yeni koloninin stoğu sınırlıdır ve tarlacı arısı azdır. Doğada kaynak yoksa destek gerekebilir; ancak burada da miktar ve oran bölgeye, mevsime ve koloninin durumuna göre değişir. Yeni bölünmüş koloniye ne verileceğini Arılarım uygulamasında kendi bölgene göre görebilirsin.
Üçüncü iş kayıttır. Hangi koloniden bölündüğü, ananın kaynağı ve tarih yazılmalıdır. Bu kayıt bir sonraki sezon seçim yaparken işine yarar.
Bölmenin senin bölgende hangi döneme denk geldiğini Arılarım uygulamasındaki iş listesinden takip edebilirsin. Yeni bölünen koloniye vereceğin ana arıyı da uygulamadaki Pazar Yeri'nden önceden temin edebilirsin; bölmeden sonra ana arıyı beklemek koloniye zaman kaybettirir.
Sık Yapılan Hatalar
- Zayıf koloniyi bölerek iki zayıf koloni üretme.
- Kaynaksız ve soğuk bir dönemde bölme yapma.
- Sağlık şüphesi olan koloniden sağlıklı koloniye çerçeve taşıma.
- Bölmeden hemen sonra ana kabulünü kontrol etmek için kovanı açma.
- Kışa yakın dönemde yeni bölme kurma.
Sık Sorulan Sorular
Bölme koloninin gücünü paylaştırır, bu yüzden aynı sezondaki bal verimi genellikle düşer. Erken yapılan ve iyi gelişen bir bölme sezonu yakalayabilir. Kararı, o yıl için önceliğinin bal mı yoksa koloni sayısı mı olduğuna göre vermelisin.
Hazır ana verilirse yavru üretimindeki kesinti kısa olur ve koloni daha hızlı gelişir. Kendi anasını yetiştiren bölme daha ucuzdur ama daha uzun sürer ve çiftleşme riski taşır. Seçim, elindeki zamana ve ana kaynağına bağlıdır.
Aynı arılığa konabilir; bu durumda tarlacı arının bir kısmının eski yerine döneceğini hesaba katman gerekir. Uzak bir yere taşımak bu kaybı önler ama nakliye ve yer bulma külfeti getirir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 4.4Ana Arı ve ÇoğaltmaKoloni Neden Oğul Verir ve Oğul Nasıl Önlenir?
Oğul koloninin doğal çoğalma biçimidir; kovanda yer, hava ve iş azaldığında koloni ana yüksüğü örer ve arının bir bölümü eski anayla birlikte yeni bir yuva aramak üzere ayrılır.
Ders 4.3Ana Arı ve ÇoğaltmaAna Arı Nasıl Yetiştirilir?
Ana arı yetiştirmenin temeli, genç bir larvayı ana arı olarak beslemeye istekli ve kalabalık bir koloni hazırlamak, sonra ortaya çıkan ana adaylarını çiftleşmeye uygun koşullarda değerlendirmektir.
