İlkbaharda Koloniye Ne Yapılır?
İlkbahar bakımının amacı koloniyi akım dönemine güçlü ve sağlıklı biçimde ulaştırmaktır; işin zamanı takvimden değil, havanın ısınıp arının düzenli uçmaya başlamasından okunur.

Zamanı ne belirler
İlkbahar bakımı için tarih verilemez. Yükseklik, iklim ve yöreye göre bu iş haftalarca kayar. Aynı ülkede bir arıcı işe başlarken diğerinin kolonisi henüz kışı bitirmemiş olabilir.
Ölçüt hava ve arıdır: hava ısınıp arı düzenli uçmaya, bacağında polen getirmeye başladığında ilk ayrıntılı kontrol yapılabilir. Bundan önce yapılacak iş kovanı açmadan, dışarıdan yapılır.
Kovanı açmadan yapılacaklar
Kışın sonuna doğru yapılacak ilk iş gözlemdir. Hangi kovanlar uçuyor, hangileri sessiz; kovan önünde aşırı ölü arı var mı, uçuş deliği tıkalı mı.
Uçuş deliği önündeki ölü arıların temizlenmesi ve kapağın sızdırıp sızdırmadığının kontrolü kovanı açmadan yapılır. Kovanın arkadan hafifçe kaldırılması besin konusunda ilk fikri verir.
Bu dönemde yapılan uzun ve ayrıntılı bir açış koloniye zarar verir. Soğuk hava yavruyu vurur, kışı çıkarmış az sayıdaki yaşlı arı boşuna harcanır.
İlk ayrıntılı kontrol
Uygun bir günde yapılan ilk kontrolde dört şeye bakılır: ana arı çalışıyor mu, yavru alanı nasıl, besin var mı, kovan içi kuru ve temiz mi.
Ana arının varlığı yumurta ve genç larvadan anlaşılır; ana arıyı görmek zorunlu değildir. Yavru alanının düzeni bu dönemde özellikle önemlidir çünkü ana arının kışı nasıl geçirdiğini gösterir.
Kontrol kısa tutulur. Görülecekler bellidir, bütün çerçeveleri tek tek çevirmek gerekmez.
Temizlik ve alan düzenleme
Kovan tabanındaki kış birikintisi, ölü arı ve mum döküntüsü temizlenir. Nemli ve küflenmiş taban rutubet kaynağıdır; nem koloni için soğuktan daha yıpratıcıdır.
Koloni kışın küçülmüştür ve büyük bir hacmi ısıtamaz. Bu yüzden yaşadığı alan koloninin büyüklüğüne göre daraltılır; bozulmuş, küflenmiş ve boş petekler çıkarılır.
Koloni büyüdükçe alan kademeli olarak genişletilir. Genişletmeyi erken yapmak gelişmeyi yavaşlatır, geç yapmak yer darlığı ve oğul eğilimi yaratır. Karar arıya bakılarak verilir.
Gelişmeyi desteklemek
İlkbaharda koloninin ihtiyacı iki şeydir: kesintisiz besin ve sağlıklı bir ana arı. Doğal kaynak yeterliyse müdahaleye gerek kalmaz; kaynak kesikse besleme gündeme gelir.
Besleme konusunda oran, miktar ve zamanlama bölgeye ve amaca göre değişir; burada reçete verilmez. Kendi bölgene ve kolonine uygun ölçüyü Arılarım uygulamasında görebilirsin; besleme bölümündeki dersleri de oku.
Zararlı yükü de bu dönemde göz ardı edilmez. İlkbaharda düşük görünen bir yük, koloni büyürken hızla artabilir. Ölçüm ve mücadele ayrı bir konudur ve varroa bölümünde ele alınır.
Kaybedilen kolonilerde ne yapılır
Kışı çıkaramamış kovan boş bırakılmaz. İçindeki bal ve petek açıkta kalırsa yağmacılık başlar, mum güvesi yerleşir.
Ölü koloninin sebebi anlaşılmaya çalışılır: besin bitmiş mi, koloni zaten zayıf mı girmiş, taban ıslak mı, kovan içinde anormal bir görüntü var mı. Anormal bir durum varsa petek ve ekipman başka kovanda kullanılmadan önce İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne danışılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Takvime bakarak, hava hazır olmadan kovanı açmak.
- İlk kontrolü uzun tutup soğuk havada yavruyu üşütmek.
- Koloni küçülmüşken hacmi daraltmayıp arıyı boş alanı ısıtmaya zorlamak.
- Kışı çıkaramamış kovanı petekleriyle birlikte arılıkta açık bırakmak.
- İlkbaharda zararlı yükünü hiç değerlendirmeden sezona girmek.
Sık Sorulan Sorular
Tarih vermek doğru olmaz; bölgeye göre haftalarca değişir. Ölçüt havanın ısınması ve arının düzenli uçmaya, polen getirmeye başlamasıdır. Kendi yörenin dönemi için bölgendeki arıcılara ve uygulamadaki bölgesel takvime bakabilirsin.
Koloni kışın küçülür ve büyük hacmi ısıtmakta zorlanır. Yaşadığı alanı büyüklüğüne göre ayarlamak ısı yönetimini kolaylaştırır ve gelişmeyi hızlandırır. Koloni büyüdükçe alan kademeli olarak geri açılır.
Şart değildir, koşula bağlıdır. Doğal kaynak yeterliyse ve koloninin rezervi varsa besleme gerekmez. Kaynak kesikse besleme gündeme gelir ancak oran ve zamanlama bölgeye göre değişir; kendi yörene ait ölçüyü Arılarım uygulamasında bulursun.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 3.2Koloni Yönetimi ve Aylık BakımKoloninin Güçlü mü Zayıf mı Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Koloni gücü arı sayısıyla değil, arının kapladığı çerçeve sayısı ve yavru alanının büyüklüğüyle ölçülür; bu iki ölçüt koloninin bugününü ve birkaç hafta sonrasını birlikte gösterir.
Ders 3.5Koloni Yönetimi ve Aylık BakımKendi Aylık Arıcılık Takvimimi Nasıl Kurarım?
Türkiye geneli için tek bir aylık arıcılık takvimi yoktur; doğru takvim, kendi arılığında tuttuğun kayıtlarla ve bölgenin çiçeklenme sırasıyla kurulan kişisel takvimdir.
