Kış Sonunda İlk Kontrol Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Kış sonu ilk kontrol, koloniyi yönetmek için değil üç soruyu cevaplamak için yapılır: koloni yaşıyor mu, anası var mı, besini yetiyor mu.
Ne zaman açılır
Sabit bir tarih yoktur. Kontrolün zamanı takvimle değil hava ile belirlenir: arının rahat uçtuğu, rüzgarsız ve güneşli bir gün beklenir.
Erken açmanın maliyeti yüksektir. Soğukta açılan kovanda küme dağılır, yavru üşür ve koloni toparlanmak için fazladan besin harcar.
Bu pencerenin ne zaman açıldığı bölgeye göre haftalarca kayar. Kendi yörende zamanlamayı uygulamadaki bölge takviminden ve çevrendeki arıcılardan öğrenebilirsin.
Açmadan önce dışarıdan bakılır
İlk bilgi kovanı açmadan alınır. Uçuş deliğinde hareket var mı, arılar bacaklarında polen getiriyor mu, kovan önünde aşırı ölü arı var mı.
Polen taşınması koloninin yavruya başladığının güçlü işaretidir. Bu görülüyorsa açmak için acele etmeye gerek kalmayabilir.
Kovanın arkadan hafifçe kaldırılarak ağırlığının hissedilmesi de besin durumu hakkında hızlı fikir verir ve koloniyi hiç rahatsız etmez.
Kontrol kısa tutulur
Kış sonu kontrolü uzun bir bakım değildir. Amaç durumu görmek, gerekiyorsa besin eklemek ve kapatmaktır.
Bütün çerçeveleri tek tek çıkarmak bu dönemde gereksizdir. Yavru alanının üşümesi, o kontrolden elde edilecek bilgiden daha pahalıya mal olur.
Kovan açık kaldığı süre mümkün olduğunca kısa tutulur ve iş bitince kovan hemen kapatılır.
Neye bakılır
Koloni yaşıyor mu ve ne kadar arı kalmış: küme kaç çerçeve arasında duruyor.
Ana arı çalışıyor mu: yumurta ve genç yavru görülmesi yeterlidir, ana arıyı görmek gerekmez.
Besin yeterli mi: kümenin üstünde ve yanında bal kaldı mı. Kış sonu, rezervin en hızlı tükendiği ve açlık riskinin en yüksek olduğu dönemdir.
Erken müdahalenin zararı
Kış sonunda arıcının en sık yaptığı hata, koloniyi hızlandırmak için erken hareket etmektir. Erken yapılan teşvik beslemesi koloniyi taşıyamayacağı kadar yavru üretmeye iter.
Kaynak henüz yoksa ve soğuklar sürüyorsa bu yavru koloniye yük olur; hatta soğuk bir dalgada üşüyerek kaybedilir.
Aynı şekilde erken yapılan bölme, kat ekleme ve düzenleme koloniyi geriletir. Bu dönemde en iyi müdahale çoğu zaman az müdahaledir.
Ölü ya da zayıf çıkan koloniler
Ölü bulunan kovan hemen temizlenmez; sebep aranır ve görülenler yazılır. Bu bilgi ertesi yılın hazırlığını doğrudan etkiler.
Zayıf çıkan koloniler için birleştirme ya da destekleme değerlendirilir. Kararı hava ve kaynak durumu belirler, takvim değil.
Anormal koku ya da çökmüş, dağınık yavru gibi belirtiler görülürse teşhis denenmez; İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne başvurulur ve numune resmî yolla incelenir.
Sık Yapılan Hatalar
- Merakla, ilk ılık günde kovanı açmak.
- Bütün çerçeveleri tek tek çıkarıp yavruyu üşütmek.
- Kaynak yokken teşvik beslemesine başlayıp koloniyi zorlamak.
- Kış sonunda besin kontrolünü atlayıp koloniyi açlıkta bırakmak.
- Zayıf koloniyi olduğu gibi bırakıp ilkbaharın toparlamasını beklemek.
Sık Sorulan Sorular
Sabit bir tarih yoktur; arının rahat uçtuğu rüzgarsız ve güneşli bir gün beklenir. Bu pencere bölgeye göre haftalarca kayar, kendi yörenin zamanlamasını bölgesel takvimden ve çevrendeki arıcılardan öğrenmelisin.
Şart değildir. Yumurta ve genç yavru görülmesi ana arının çalıştığını gösterir. Ana arıyı aramak için çerçeveleri uzun süre karıştırmak bu dönemde zarar verir.
Besin gerçekten azalmışsa acil destek gerekir; ancak kaynak yokken yapılan teşvik beslemesi koloniyi taşıyamayacağı kadar yavruya iter. Kış sonunda verilecek şurubun kıvamını ve miktarını Arılarım uygulamasında kendi bölgene göre görebilirsin.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 8.5KışlatmaKış Kayıpları Neden Olur, Nasıl Azaltılır?
Kış kayıplarının büyük bölümü kışın değil sonbaharda oluşur; kışın görülen ölüm, aylar önce alınmış ya da alınmamış kararların sonucudur.
