Kovan Yalıtımı ve Havalandırma Nasıl Ayarlanır?
Kışlatmada koloniyi öldüren şey çoğunlukla soğuk değil nemdir; iyi bir kışlatma yalıtımla havalandırmayı aynı anda sağlamak demektir.
Asıl sorun nem
Sağlıklı ve yeterli besini olan bir koloni çok düşük sıcaklıklarda bile kümede ısı üretip yaşayabilir. Kışın asıl kayıp sebebi soğuğun kendisi değildir.
Küme balı tüketirken su buharı ve ısı üretir. Bu nemli hava yükselir, kovanın soğuk üst yüzeyine çarpar ve yoğuşur. Yoğuşan su kümenin üzerine damlar.
Islanan arı ısısını koruyamaz. Nemli kovan aynı zamanda küf ve hastalık için uygun bir ortam yaratır. Kışın çoğu kaybının arkasında bu zincir vardır.
Yalıtımın doğru yeri
Yalıtımın en işe yarayan yeri kovanın üstüdür. Üst yüzey sıcak tutulduğunda nemli hava orada yoğuşmaz; yoğuşma varsa da kenarlara doğru olur, kümenin üstüne değil.
Yan yüzeylerin yalıtımı da yardımcı olur ancak üst kadar belirleyici değildir. Rüzgardan korumak, kalın malzeme sarmaktan çoğu zaman daha etkilidir.
Yalıtımda kullanılan malzemenin nem tutmaması gerekir. Islanan yalıtım malzemesi işlevini kaybeder ve sorunu büyütür.
Yalıtım havalandırmayı kapatmamalı
En sık yapılan hata, kovanı tamamen sarıp bütün açıklıkları kapatmaktır. Bu, iyi niyetle yapılan ama sonucu ağır olan bir müdahaledir.
Kapalı kovanda üretilen nem çıkamaz ve içeride birikir. Arıcı soğuktan koruduğunu sanırken koloniyi kendi ürettiği nemin içinde bırakır.
Doğru kurgu şudur: üstten yalıtım, ama nemin çıkabileceği bir yol. Yalıtım ve havalandırma birbirinin alternatifi değildir, birlikte kurulur.
Üst nem yönetimi
Kovanın üstüne nem çekici bir tabaka konulması yaygın bir yaklaşımdır. Yükselen nem bu tabakada tutulur ve kümenin üzerine damlamaz.
Küçük bir üst havalandırma açıklığı da nemli havanın çıkmasını sağlar. Açıklığın büyüklüğü bölgenin rüzgar ve soğuk durumuna göre ayarlanır; hava akımının doğrudan kümenin üzerinden geçmemesi önemlidir.
Kovanın öne doğru hafif eğimli durması, içeride biriken suyun uçuş deliğinden dışarı akmasını sağlar. Basit ama etkili bir önlemdir.
Hacmi küçültmek
Koloninin ısıtmak zorunda olduğu boşluk ne kadar küçükse iş o kadar kolaylaşır. Boş katlar ve kullanılmayan çerçeveler kışa girmeden alınır.
Kümenin oturduğu alanın bölme tahtasıyla daraltılması da aynı amaca hizmet eder. Ancak daraltma yapılırken koloninin besine ulaşımı kesilmemelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Kovanı tamamen sarıp bütün havalandırmayı kapatmak.
- Yalıtımı yanlara yapıp üstü açık bırakmak.
- Nem tutan malzemeyle yalıtım yapmak.
- Hava akımını doğrudan kümenin üzerinden geçirecek bir açıklık bırakmak.
- Kovanı düz ya da arkaya eğimli bırakıp suyun içeride birikmesine izin vermek.
Sık Sorulan Sorular
Nem geçirmeyen malzemeyle tamamen sarmak genellikle zararlıdır. İçeride üretilen nem çıkamaz ve kümenin üzerine yoğuşur. Rüzgardan koruma ile hava geçişini tamamen kesmek farklı şeylerdir.
Küme kendi ısısını üretir ve doğru kurulmuş küçük bir havalandırma kümeyi soğutmaz. Asıl zarar, nemin çıkamayıp arının üzerine damlamasıdır. Islanan arı ısısını koruyamaz.
Üstten. Kovanın üst yüzeyi sıcak tutulduğunda nem oraya yoğuşmaz ve kümenin üzerine damlamaz. Yan yüzeyler ve rüzgar siperi bundan sonra gelir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı yayınları, MEGEP modülleri ve Arılarım uygulaması uzman bilgi bankası. Ders notları genel bilgi amaçlıdır. Bölgeye özel uygulama farkları için Arılarım uygulamasına bakınız.
İlgili Dersler
Ders 8.5KışlatmaKış Kayıpları Neden Olur, Nasıl Azaltılır?
Kış kayıplarının büyük bölümü kışın değil sonbaharda oluşur; kışın görülen ölüm, aylar önce alınmış ya da alınmamış kararların sonucudur.
Ders 8.1KışlatmaArı Kolonisi Kışa Nasıl Hazırlanır?
Kışa hazırlık kışın değil sonbaharda yapılır ve üç şeye dayanır: yeterli koloni gücü, doğru yerleştirilmiş besin rezervi ve düşürülmüş zararlı yükü.
